Toplam 1 adet sonuctan sayfa basi 1 ile 1 arasi kadar sonuc gösteriliyor
  1. #1
    K@RCIC€GI - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    K@RCIC€GI isimli Üye şimdilik offline konumundadır Yönetici
    Üyelik tarihi
    28.Ocak.2014
    Mesajlar
    1,044
    Tecrübe Puanı
    10

    Tarihe ve Tıbba Hizmet Eden Müslüman Alimler, KARCICEGI müslüman bilim adamlari

    TARİHE, BİLİME VE TIBBA HİZMET EDEN İLK MÜSLÜMAN ALİMLERİ TANITMAYA DEVAM EDEYORUZ...İBN-İ HEYSEM MATEMATİKÇİ.FİZİKÇİ VE FİLOZOFTUR.

    İbn-i Heysem tam adı Ebu Ali el-Hasan bin el-Heysem `dir.latince Alhazen olarak gecer.
    965 `te Basra`da dogdu.1038 ve 1040 yılları arasında Kahirede öldü.
    Egitimine Basrada başladı. Yüksek din ve fen ilimlerini burada ögrendi.Daha sonra Bagdat`a giderek matematik,fen,mühendislik,astronomi ve metalurji gibi pozitif bilimler ögrendi.Ögrendiklerini uygulayarak birçok önemli başarılar elde etti.Başarıları duyulunca Mısır`da hüküm süren Şii-Fatimi Devleti hükümdarı El-Hakim Mısır`a davet etti.Mısır`a gitmeden önce Nil nehrinden nasıl faydalanalıcagını ile ilgili bir proje hazırlamıştı.Mısır hümdarı bunu ögrenince projeyi gerçekleştirmesi için her türlü imkanı saglayacagını bildirdi.


    Yaptıgı projenin o günki şartlarda başarılı olamayacagını görünce affını diledi ve kendisi hakkında düşüncelerin degişecegini düşünerek gözden uzak bir yere çekilerek hükümdardan uzak durmaya karar verdi.Gizlice ilmi çalışmalara devam etti.hayatını bu dönemini bir çok eser yazarak başarılı geçirmişti.


    İbn-i heysem çagının tüm bilimlerinde otariteydi.Biruni ve İbn-i Sina ile aynı çagda yer almıştır.Keskin bir zekaya sahipti.Aristo ve Batlemyüs`ün eserlerini inceleyerek hatalarını gösterdi.bunları arapçaya tercüme etti.Geometriyi mantıga uyguladı.Öklit ve Apollonius`un geometrik ve sayısal metodlarını geliştirdi.Pratik uygulama alanlarını geliştirdi.Geometri ve matematigin inşaat alanında uygulanmasınıda katkıda bulundu.Eski medeniyetlerin gelen matematik ,geometri ve astronomiyi inceleyerek bu konuda kendi düşüncelerini ortaya koydu.Dünya merkezli bir kainatın kesin olmadıgını ,uzayda başka sistemlerinde olabilecegini ve güneş sisteminin mevcut oldugunu ortaya koydu.Bundan yüzyıllarca sonra İbn-i Şatır ve Batruci sonra Newton ve Kepler , güneş sistemi görüşlerini ve dünyanın bu sistem içinde oldugunu kabul etmişlerdir.


    ÇALIŞMALARI :
    Fiziksel optik, meteorolojik optik, katoptrik, diyoptrik, yakıcı aynalar, gözün fizyolojisi ve algısal psikoloji alanlarında araştırmalar yapmıştır.İbn-i Heysem'in fizikte olduğu kadar tıptaki ustalığını da gösterdiği kitabı Kitab el-Menazır (Optik Kitabı / Görüntüler Kitabı / Optik Hazinesi) adlı kitabı gözün anatomisi ve fizyolojisi ile başlar.
    Burada beyinden çıkan optik sinirden başlayarak gözün kendisine kadar konjonktif, iris, kornea ve mercek gibi kısımlardan her birinin görme olayındaki rolü ustaca resimlenmiştir."El-sebakiye" (retina), "el-kurniye" (kornea), "el-sa'il el-ma'i" (göz sıvısı), "el-sa'il el-zucaci(gözün retinayla çevrili boşluğunu dolduran pelte koyuluğundaki saydam ve renksiz sıvı) kısımlarını adlanmıştır.İbn-i Heysem gözün nesnenin yolladığı ışınları algılayarak o cismi gördüğünü ortaya attı.Işık kaynağı olan nesnelerde ışık güneş gibi her noktadan karşısındaki nesnenin bütün yönlerine doğrusal olarak yayılır.İbn el-Heysem, düşüncesini şu şekilde açıklar.


    Göz ışın kuramı :
    İbn-i el-Heysem,ışığın öncelikle gözden çıktığını savunan Gözışın Kuramı'na karşı çıkmış,nesneden ışığın geldiğini vurgulamıştır.Bunu da şöyle açıklamıştır;uzun süre parlak bir nesneye ya da ışığa uzun süre bakarsa göz,acı duymaktadır.Eğer uzun süre dışarıdan bir etki alarak acıması doğalsa,göz dış bir etkinin görsel süreçte alıcısı durumundadır.Sonuçta;ışık kaynağı
    göz olamaz,yani ışık gözden çıksa acı vermezdi.


    Işık Kuramı :
    Gölge, tutulma olayları ve gökkuşağı gibi çeşitli fiziksel görüngülere ilişkin kuramları geliştirmeye çalıştığı eserlerinde, ışığın büyük ama sonlu bir hıza sahip olduğunu ve ışığın kırılması olayının ışığın farklı maddeler (ortamlar) içindeki hızlarının farklı olmasından kaynaklandığını duyumsatan ifadelere yer vermiştir.Ayrıca küresel ve parabolik aynaları incelemiş, bir mercek yardımıyla kırılma olayının odaklama sonucu nasıl görüntü oluşturduğunu,küresel bir aynada niçin sapma meydana geldiğini matematiksel olarak görüntüyü nasıl büyütebildiğini anlamıştır.
    1.Karanlıkta göremiyoruz. Işınlar gözden cisme doğru gitseydi karanlıkta da görmemiz gerekirdi.
    2. Kuvvetli bir ışığa baktığımızda gözlerimiz kamaşır. Eğer ışınlar gözden çıksaydı kamaşmaması gerekirdi.
    3. Karanlık bir odanın tavan ya da duvarında bir delik açarsak yalnızca o noktadan gelen ışığı görürüz. Oysa ışınlar gözümüzden çıksaydı her tarafı görmemiz gerekirdi.


    4.Yıldızlara baktığımızda onları anında görürüz. Eğer ışınlar gözden çıkmış olsaydı yıldızları görmemiz için belirli bir süre geçmesi gerekirdi.
    İbn el-Heysem tüm zamanların en büyük fizikçilerinden biri olarak kabül edilir.Optik konusunda en yüksek düzeyde çalışmalar yapmıştır.


    İbn el-Heysem’in araştırmaları hem astronomik gözlemler hem de meteoroloji bakımından çok önemliydi.İbn el-Heysem atmosfer kalınlığı, göksel olayların gözlenmesinde atmosfer etkisi, alacakaranlığın başlangıç ve sonu (bu durumlar güneş ufkun 19 derece altındayken başlıyor ve bitiyordu), güneş ve ayın ufukta gökyüzünün ortasında göründüğünden daha büyük görünmesinin nedeni ve benzeri olayların optik sonuçları üzerine pek çok konuyu gün yüzüne çıkarmıştı.
    Işık ışınlarının hava ve su gibi farklı yoğunluktaki ortamlardan birinden diğerine geçerken kırılmaları konusunda açıklamalarda bulunmuş, bunlara dayanarak atmosfer tabakasının kalınlığını şaşılacak denli doğru hesaplayarak 15 km.olduğu sonucuna varmıştır.


    Yalnız içbükey aynalarda görüntüyü büyütme ve güneş ışınlarını bir noktada toplama etkilerini incelemekle kalmamış, pertavsızlarla ve merceklerle de bu tür incelemeler yapmıştır. İlk olarak okunacak yazıları büyütmede kullanılan bir yüzü düz, öteki yüzü dışbükey bir mercek “okuma taşı” betimlemiştir.
    Işık ışınlarının su ve hava gibi saydam ortamlar boyunca kırılmasını incelerken suya daldırılmış yuvarlak dipli cam kaplarla oluşturduğu küre kesmeleriyle yürüttüğü deneylerinin ayrıntısında, büyüteçlerin kuramsal keşfine hemen hemen yaklaşmıştır.
    İbn el-Heysem’e göre ışının alacağı yol en kolay ve en hızlı olacaktır. Yani ışın eğer yoğun ortama giriyorsa daha büyük bir dirençle karşılaşacak ve hareketi zorlanacaktır. Bu nedenle ışın, daha rahat edebileceği bir yöne, normale (girdiği ortam yüzeyine olan dikmeye) doğru bükülecektir; tersi durumda ise normalden öteye doğru kırılacaktır.


    İslam Fiziğinde Diğer Önemli Kişiler:
    Gökkuşağı oluşumunu açıklama başarısının gösteren bilim adamları, doğuda Kemaleddin el-Farisi (ölm.1320), batıda ise Freiburg’lu Theodorik’tir (1250-1311). Kemaleddin el-Farisi’nin bu başarıyı gösterdiği eseri olan Tenkih el-Menazır (Optik Üzerine Yeniden Değerlendirme), İbn el-Heysem’in kitabı üzerine yazılmış ayrıntılı bir yorumdur ve Theodorik de özellikle kırılma konusundaki bilgilerini yine İbn el-Heysem’den edinmiştir.
    Işın ve Görme :
    Biz yakındaki bir nesneyi daha büyük ve uzaktaki nesneyi daha küçük görürüz.Uzaktaki nesnenin küçük görünmesinin nedeni,göze daha küçük bir açıyla gelmesindendir.İbn el-Heysem kırılma konusunda ortaya çıkan hareketleri Hızlar Dörtgeni'ne göre iki farklı ortamda,gelen ışın normal boyunca kırılmaya uğramadan geçecek, ayrılım yüzeyine ulaştığında ise çok yoğunda normale doğru,az yoğun bir ortamda ise öteye yönelecektir. Kırılma konusuna derinlik kazandıran İbn el-Heysem,ışığın saydam ortamlarda izleyeceği yolları belirtmiş fakat sinüs kanununa ulaşamamıştır.Bu Hızlar Dörtgeni yöntemiyle olanaksız olmamaktadır.


    Eserleri :
    Kitab-ül-Menazir İbn-i Heysem'in en ünlü eseridir.7 bölümden oluşur.
    2. bölümde
    Görülmenin nasıl olduğu,görülmeyi sağlayan sebepler,gözün bu şeyleri birbirinden nasıl ayırtettigi`;
    3. bölümde
    Gözde veya görmede meydana gelen yanılmalar ve bunların sebepleri, gözün yanılmasıyla bilgide meydana gelen yanılmalar, düşünce ve araştırmalarda vaki olacak hatalar;
    4. bölümde
    Parlak cisimlerden ışığın yansıması yoluyla gözün bunları görmesi, gözde bunların görüntülerinin meydana gelmesi
    5. bölümde
    Görüntülerin, hayallerin yerleri
    6. bölümde
    Işınların çeşitli şeffaf cisimlerden geçişi, ışık demetlerinin doğrusal yayılışı, şeffaf cisimlerin içindeki katı cisimlere tesadüf eden ışık hüzmelerinin yani demetlerinin kırılıp yansımaları, kırılma olayının incelenmesi ve nasıl meydana geldiği, bundan meydana gelen hatalı görüntüler veya yanlış görme olayları anlatılmaktadır
    7. bölümde
    Işınların çeşitli şeffaf cisimlerden geçişi, ışık demetlerinin doğrusal yayılışı, şeffaf cisimlerin içindeki katı cisimlere tesadüf eden ışık hüzmelerinin yani demetlerinin kırılıp yansımaları, kırılma olayının incelenmesi ve nasıl meydana geldiği, bundan meydana gelen hatalı görüntüler veya yanlış görme olayları anlatılmaktadır
    İbn-i Heysem'in yazdığı diğer eserlerden bazıları şunlardır
    Matematiğin esasları ve metodolojisi ile ilgili bu eserinde, matematik, geometri, cebir, geometrik analiz gibi temel konuları izah etmiş örnek çözümler ortaya koymuştur.
    1.El-Muhtasar fi İlm-il-Hendese: Euclid geometrisinin tedkik ve tenkidine dairdir....
    2.Kitabun fihi Rüdûd alel-Felasifet-il-Yunaniyye ve Ulema-il-Kelam: Eski Yunan filozoflarına ve onlara uyan bazı kelam alimlerine reddiye olarak yazılmıştır.....
    3.Kitab-ül-Ezlal: Ay ve güneş tutulmaları hakkındadır....
    4.Risaletün fi Keyfiyet-ül-Ezlal: Gölgenin meydana gelmesi incelenmiştir. Eser, 1907 senesinde Almancaya çevrilerek bastırılmıştır....
    5.Kitabun fi İlm-il-Hendese vel-Hisab; Matematik-geometri ile ilgilidir....
    6.Kitabun fil-Cebri vel-Mukabele....
    7.Makaletün fi İstihracı Semt-il-Kıble fi Cami-il-Meskûneti Bicedavilin: Bütün dünyanın o zamanki yerleşim merkezlerinde kıblenin nasıl bulunacağının hesaplanması ve bunların cetvelleri ile ilgilidir.....
    8.Risaletün fi Şerhi İtticah-il-Kıble:balotelli amauri Kıblenin bulunması hakkındadır....
    9.Kitabun fi Hayat-il-alem: Kainatın düzeni ve sistemi hakkındadır. Eser, İspanyolca, Latince ve İbraniceye çevrilmiştir....
    10.Kitabu Hey'et-il-alem,....
    11.Risaletün amil-il-Ayni vel-İbsar: Gözün yapısı ve görme olayının incelenmesi hakkındadır....
    12.Şerh-ü Mecisti ve Telhisihi....
    13.Kitabün fi aletiz-Zıl....
    14.Kitab-ut-Tahlili vet-Terkib-il-Hendesiyyin....
    İbnü'l Heysem'e göre kırılma
    Saydam bir ortamdan diğer saydam bir ortama geçen ışık demetinin bir kısmı bu ortamları ayıran yüzey üzerinden yansırken geriye kalan kısmı doğrultusunu değiştirerek diğer ortama geçer.Işığın saydam bir ortamdan diğer saydam ortama geçerken doğrultusunu değiştirmesine kırılma denir.
    Heysem'e göre ışın iki ortamın ayrılım yüzeyine ulaştığında normal boyunca hız sabit kalıcak,eğer ışın ortam değiştirirse geçtiği ortam daha yoğun ise hızı azalıcak,az yoğun ise hızı artıcaktır.Yani ışık her zaman kendine en kolay yolu seçer demiştir.
    İbnü'l Heysem çok kapsamlı kırılma deneyleri yapmıştır.bu deneyleride iki guruba ayırmıştır
    1.iki ortam arasının düz olduğu durumlarda kırılma olayları.
    2.iki ortam arasının eğri olduğu durumlarda kırılma olayları.Sayfa metni
    Kırılma deneylerinde İbnü'l Heysem kırılma açılarını 10 derece büyüterek geliş açılarına uygun olarak elde etmiş.bu yapmış olduğu deneylerin sonuçlarını kendi eseri olan Kitab el-menazır'ın yedinci kitabının üçüncü bölümünde açıklamıştır.
    Konu Bilgileri
    Benzer konular



    RÜZGAR ÖZÜRDİLESEDE DAL KIRILDI BİR DEFA


Bookmarks

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  

sayaç DMCA.com Protection Status
Sitemiz bir forum sitesi olduğu için kullanıcılar her türlü görüşlerini önceden onay olmadan anında siteye yazabilmektedir.5651 sayılı yasaya göre bu yazılardan dolayı doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir.5651 sayılı yasaya göre sitemiz mesajları kontrolle yükümlü olmayıp,yasaya aykırı yada telif hakkı içeren paylaşımları iletişim bölümünden bizlere bildirebilirsiniz..Flatcast.web.tr Yönetmi