Toplam 1 adet sonuctan sayfa basi 1 ile 1 arasi kadar sonuc gösteriliyor
  1. #1
    K@RCIC€GI - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    K@RCIC€GI isimli Üye şimdilik offline konumundadır Yönetici
    Üyelik tarihi
    28.Ocak.2014
    Mesajlar
    1,044
    Tecrübe Puanı
    10

    ABDURRAHMAN EL-HAZİNİ tarihe ve tıbba hizmet eden müslüman alimler kimlerdir, Abdulra

    ABDURRAHMAN EL-HAZİNİ (1100-1160 tahm.)
    Astronom ve fizikçi
    Müslüman Bilim Adamları - Akit - Ülkü KUMRAL

    Kaynaklarda zaman zaman İbn Heysem, Ebu Ca'fer el-Hazin ve Ebü'l-
    Fazl el-Hazimi ile karıştınlan Abdurrahazin el-Metvezi'nin Bizans asıllı
    kölesidir. Sahibinin Merv sarayında hazin (hazinedar) olmasından dolayı
    el-Hazini nisbesiyle tanınmıştır .
    Efendisinin sağladığı imkanlarla, devrinde mümkün olabilen en iyi eği-
    timi gördü, özellikle felsefe ve matematik tahsil ederek, bu konuda kendi -
    sini mükemmel bir şekilde yetiştirdi. Daha sonra Melikşah'ın oğlu Sultan
    Sencer devrinde (1118-1157) bir ilim ve edebiyat merkezi haline gelen
    Merv'de, sarayın desteğiyle çalışma ve araştırmalarını yürüttü.
    Hazini'yi ilim dünyasına tanıtan ve astronomi ile ilgili en önemli ve en
    güvenilir bir eser olarak kabul edilen Zic'ini Sultan Sencer için hazırladı ve

    Mizan'ül Hikme'den alınan bir kantarın örneği. Kantarın kolu üzerinde bir hesap
    cetveli bulunmaktadır. Bunun sağında çatal ve iki merkez vardır. Bunlardan biri
    altın, diğeri ise gümüş içindir. Bunun altında bir çengel bulunmaktadır. Tartıların
    altında yüzler, onlar, birler ve kesirlere ait olmak üzere büyük, orta ve küçük top-
    Iar vardır. Bunların altında, bazan topların hangi tartıya ait olduğuna dair yazılar
    bulunur. Kefenin sol yukarısında topların yerleştirilmesi için talimat vardır. Re-
    simde kantarın parçaları görülmektedir.

    .

    yine onun hazinesinde kullanılmak üzere, kendisine her çağın ilmi alet ya-
    pıcıları arasında mümtaz bir mevki kazandırmış olan ''mizanü'l-hikme'' adı-
    nı verdiği bir hidrostatik terazi yaptı. Bu terazi sayesinde metallerin ve taş-
    ların saf olup olmadıkları, iki elementten meydana gelen alaşımlarda metal-
    lerin karışma oranları bulunabiliyordu. Bu terazi hassasiyet yönünden daha
    önce yapılanlardan çok üstündü. Abdurrahman el-Hazini, aynı zamanda ri-
    yazet yolunu takip eden dindar bir kimseydi; bir derviş gibi giyinir , çok az
    yer ve evinde tek başına yaşardı. Bir defasında Sultan Sencer, 1000 dinar
    ihsanda bulunur. Fakat o cebinde 10 dinar olduğunu ve bunun da kendisine
    uzun süre yeteceğini söyleyerek bunu kabul etmez.
    Öğrencilerinden yalnız,Hasan es Semerkandi'nin adı bilinmektedir.
    Hayatı hakkında fazla bilgiye sahip olamadığımız Abdurrahman el -Ha-
    zini'nin, yapmış olduğu çok önemli ve değerli çalışmalar yeterince incele-
    nip araştırılmış değildir. Kendinden önceki araştırmacılara çok bağımlıdır
    ve özellikle Biruni ve Asfizari'den alıntılar yapmıştır; ancak bu konularda
    olan derin bilgisi de inkar edilemez.

    İLMi HİZMETLERİ
    Ona göre ağırlık, cismin bünyesinde bulunan, bir kuvvet olup onun ar-
    zın merkezine doğru hareketine sebep olur ve özgül ağırlığına bağlıdır.
    İslam dünyasında orjinal gözlemler yapmış, yirmi astronomdan biri olan
    Hazini'nin Zic'i, Biruni ve Hayyam'inkilerden sonra kullanılmaya başlan-
    mış, ondan sonra da Nasurittin et-Tusi, Kutbüttin eş-Şirazi, Kaşi ve Uluğ
    Bey'in zic'leri kullanılmıştır. Cisimlerin düşmesindeki hızla, zaman ve me-
    safe arasındaki münasebetleri detaylı bir şekilde inceledi.
    Biruni gibi, o da birçok sıvı ve madenlerin özgür ağırlıklarını tesbit etti.
    Bunları gösteren cetveller düzenledi. Bunun için özel bir alet yaptı.
    Mizan (terazi), kantar, ölçü aletleri ve kaldıraçlar hakkında ilmi açıkla-
    malarda bulundu. Yazdığı kitabında bunlar, hakkında geniş bilgiler verdi.
    Miza'üI-Hikme adlı eserinde fiziğin tarihini yazdı.

    Dünyanın merkezine doğru yaklaştıkça suyun daha fazla yoğunluğa sa-
    hip olduğunu ileri sürdü. Bu konuda deneyler yaptı. Aynı, hipotezi Batılı
    bilgin Roger Bacon (1214-1294) 100 sene sonra kadar genişletti.
    Selçuk ülkesinin enlem ve boylamlarını hesapladı. Birçok yerlerin kıb-
    lesini tesbit etti.

    Dirayetli bir tabiat bilgini ve fizikçi olan Hazini, mizan, kapan, mantar ,
    karastum denilen teraziler üzerinde uzun boylu çalışmalar yaptı. Teraziyi
    dahiyane bir ölçü haline getirdi ve ona el- Mizan'ül Cami adını verdi. Bu
    hususları içine alan kitabına da ''Kitabü Mizan'il Hikme'' ismini koydu.

    ESERLERİ:
    1. Kitabü Mizan-l-Hikme, en önemli eseri olup, 1121'de hidrostatik te-
    razisi münasebetiyle kaleme alınmiştır. Terazinin yapımı, kullanımı, teorik
    esası ve onunla ilgili diğer konuları ihtiva eder. Dört Arapça yazma nüsha-
    sı bulunmuş ve 1940'ta Haydarabad'da basılmıştır. Eser, daha önce İngiliz-
    ce'ye tercüme edilmiş (1859) ve ayrıca muhtasar bir Farsça tercümesi Ter-
    ceme-i MizanüI-Hikme adıyla Tahran'da yayınlanmıştır.
    Eser, sekiz kitaptan meydana gelmektedir. Birinci kitap, hidrostatik te-
    razinin geometri ve fizikle ilgili ilkelerini, ikinci kitap, ağırlıkların dengesi
    ve teraziler hakkındaki genel bilgileri, üçüncü kitap, metallerle değerli taş-
    ların ve diğer cisimlerin özgül ağırlıklarının nasıl bulunacağını, dördüncü
    kitap, yukarıdaki konularda Arkhimides, Menelaus, Ebu Bekir er-Razi ve
    Hayyam tarafından ortaya konulan gelişmeleri, beşinci ve altıncı kitaplar,
    terazinin parçalarını, yedinci ve sekizinci kitaplar ise, hidrostatik teraziler
    üzerinde yapılan değişiklikleri, diğer özel teraziler ile ilgili bilgileri ve bir-
    çok tablo ve diyagramı ihtiva etmektedir.
    Bu eser, ortaçağda yazılan en ünlü mekanik kitaplarından biridir; ancak
    terazi ve baskül yapımcılan, terazi kullanan tüccarlarve kontrol memurla-
    rı için bir el kitabı olmaktan öte gidememiştir. çünkü onu takip eden başka
    çalışmalar yapılmamış ve bu bilim dalı geleneksel ilimler arasında gelişe-
    meyip kaybolmuştur.

    2- Ez-zicü'l-mu'teberu's-Senceri es-Sultani. Eserin bir nüshası Vatikan
    Sarayı'nda, diğer bir nüshası British Museum'da, bir ''seçmeler'' nüshası, da
    Tahran Sipehsalar medresesi kütüphanesinde bulunmaktadır. Ayrıca Süley-
    maniye Kütüphanesi'nde bizzat Hazini'nin Vecizü'z-zic adıyla yaptığı öze-
    tin bir nüshası vardır. Hazini, bu eserinde, gezegenlerin gözlenebilen ve he-
    saplanan durumlarını karşılaştırmış, aralarındaki 'birbirine uymayan nokta-
    ları tesbit etmiştir:
    Eserdeki tablolarda, 1130 yılı dolaylarında. Yıldızların gökyüzündeki ko-
    nuları ile Merv şehrinin enlemi bulunmakta, ayrıca takvim bilgileri, müba-
    rek günler, hükümdar ve peygamberlerle ilgili tarihler de yeralmaktadır.

    3. Risale fi'l-Alat. Astronomi aletlerine dair bir risaledir.
    Konu Bilgileri
    Benzer konular



    RÜZGAR ÖZÜRDİLESEDE DAL KIRILDI BİR DEFA


Bookmarks

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  

sayaç DMCA.com Protection Status
Sitemiz bir forum sitesi olduğu için kullanıcılar her türlü görüşlerini önceden onay olmadan anında siteye yazabilmektedir.5651 sayılı yasaya göre bu yazılardan dolayı doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir.5651 sayılı yasaya göre sitemiz mesajları kontrolle yükümlü olmayıp,yasaya aykırı yada telif hakkı içeren paylaşımları iletişim bölümünden bizlere bildirebilirsiniz..Flatcast.web.tr Yönetmi